Gelenekten Geleceğe Tezhip: Kraliyet Takılarına İlham Veren Süsleme Sanatı

Zamanı Durduran Sanat: Tezhip

Eskişehir’de geleneksel Türk süsleme sanatlarının en zarif kollarından biri olan tezhip, sanatçı Nuray Çeliksoy’un ellerinde hayat buluyor. Yaklaşık 15 yıldır bu sanatın içerisinde yer alan ve usta-çırak geleneğini Eskişehir Türk Ocağı’ndaki atölyesinde sürdüren Çeliksoy, tezhibin yalnızca bir süsleme sanatı değil, aynı zamanda bir "sabır ve edep yolculuğu" olduğunu vurguluyor.

"Gönülden Edilen Bir Duanın Kabulü"

Sanatla olan bağının manevi bir teslimiyete dayandığını ifade eden Nuray Çeliksoy, hocası Cemile Baybura ile yollarının kesişmesini şu sözlerle anlatıyor:

"Tezhip yolculuğum, gerçekten gönülden ettiğim bir duanın kabulüyle gerçekleşiyor. Bu öyle güzel bir kabuldü ki hocası Prof. Dr. Fatma Çiçek Derman’ın ‘yaşayan sanat eserim’ dediği Cemile Baybura ile yollarımız kesişiyor."

Çeliksoy, İstanbul’daki köklü akademik ve geleneksel sanat silsilesinden beslenerek icazet almanın bir sanatçı için en büyük nasiplerden biri olduğunu belirtiyor.

Sabır Sınavı: "Hata Kabul Etmeyen Bir Sanat"

Tezhibin kurallı ve disiplinli yapısına dikkat çeken Çeliksoy, bu sanatın ilk dersinin boya karıştırmak değil, sabretmeyi öğrenmek olduğunu vurguluyor. Bir desen tasarımının aylar sürebildiğini belirten sanatçı, sürecin hassasiyetini "Bazı çalışmalarda yapılan hataların geri dönüşü olmayabiliyor. Bir su damlası bile bazen aylarca emek verilen bir çalışmayı tamamen yok edebiliyor" sözleriyle aktarıyor.

"Ben Yaptım" Değil, "Hocamın Gözetiminde Öğrendim"

Tezhibin ahlaki boyutunun teknik yönünden önce geldiğini dile getiren Çeliksoy; usta-çırak ilişkisine, hocaya saygıya ve mesleki etiğe büyük önem veriyor. "Ben yaptım" demek yerine "Hocamın gözetiminde öğrendim" kültürünü savunan sanatçı, yaşayan bir sanatçının eserini izinsiz kopyalamanın da etik dışı olduğunu altını çizerek ifade ediyor.

Kraliyet Ailesi Mücevherlerinden Takı Tasarımına

Klasik tezhip anlayışını modern dünya ile buluşturmayı hedefleyen Çeliksoy, dikkat çekici bir projeye hazırlanıyor:

• İngiliz Kraliyet Ailesi ve Japon İmparatoru için tasarımlar hazırlayan dünyaca ünlü bir mücevher tasarımcısı ile iş birliği sürecinde olduğunu duyurdu.

• Proje kapsamından geleneksel tezhip motifleri özgün takı sanatıyla buluşturulacak.

"15 Yıldır Hâlâ Öğrenciyim"

Eskişehir’deki atölyesinde 55 öğrenciye eğitim veren Çeliksoy, tezhip öğretiminde yüz yüze etkileşimin ve pratik gözlemin vazgeçilmez olduğunu belirtiyor. Dijital ekranların desenin gerçek boyut hissini veremediğini söyleyerek: "Ben 15 yıldır bu işin içindeyim ve hâlâ hocama gidip geliyorum, hâlâ öğrenciyim. Bu bitmek bilmeyen bir süreçtir" diyor.

Fiziksel ve Ruhsal Bir Disiplin

Tezhibin bir yaşam biçimi haline geldiğini aktaran Nuray Çeliksoy, işine duyduğu saygıyı çarpıcı bir örnekle anlatıyor:

• En ince hatları çizerken elinin titrememesi adına günlük yaşamında sağ eliyle ağır hiçbir eşya taşımadığını ifade ediyor.

• Bir çalışmanın 6 ay sürebildiğini belirten Çeliksoy, sergilerinde ziyaretçilerin hissettiği sakinlik ve huzurun kendileri için en büyük karşılık olduğunu dile getiriyor.

Tezhip Sanatının 3 Altın Kuralı

Bu sanata gönül vermek isteyenlere önerilerde bulunan Çeliksoy, başarının anahtarını üç temele bağlıyor:

1. Sakinlik: Aceleden uzak, dingin bir ruh haliyle çalışmak.

2. Sabır: Meseleye kısa süreli bir sonuç değil, uzun bir süreç olarak bakmak.

3. Doğru Rehberlik: Sanatçıyı doğru üslup ve teknikle yetiştirecek doğru hocayı bulmak.